الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
253
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
امير المؤمنين فرمود : همانا بهترين مردم ، بدترين آنها را مىكشند و بدترين مردم ، بهترينها را مىكشند ؛ پس واى به حال كسى كه بهترين و شريفترين انسانها او را بكشد و خوشا به حال كسى كه بدترين كفار او را بكشد ! حيىّ گفت : درست مىگويى ! لباسهايم را از تنم خارج مكن . على عليه السّلام فرمود : اين كار براى من بسيار آسان است . ( 1 ) حيىّ گفت : مرا پوشاندى ! خدا تو را بپوشاند ! سپس سرش را جلو آورد و على عليه السّلام گردنش را زد و به لباسهايش دست نزد . سپس از مردى كه حيىّ را آورده بود ، پرسيد : هنگامى كه حيىّ را براى قتل مىآوردى ، چه مىگفت ؟ جواب داد كه مىگفت لعمرك ما لام ابن أخطب نفسه * و لكنّه من يخذل اللّه يخذل لجاهد حتّى بلّغ النّفس جهدها * و حاول يبغى العزّ كلّ مقلقل « 1 » سوگند مىخورم كه ابن أخطب خودش را ملامت نمىكند و ليكن هر كسى كه خدا او را ذليل كند ، ذليل مىشود او آن قدر تلاش كرد كه حتى جان خود را بر سر اين كار گذاشت و سعى كرد كه براى به دست آوردن عزّت و سربلندى هر كسى را بشوراند . امير المؤمنين هم فرمود : لقد كان ذا جدّ وجد بكفره * فقيد الينا فى المجامع يعتل فقلّدته بالسّيف ضربه محفظ * فصار الى قعر الجحيم يكبّل فذاك مئاب الكافرين و من يطع * لامر إله الخلق فى الخلد ينزل همانا حيىّ مرد پرتلاش و كوشايى در كفر خويش بود او افراد زيادى را از جاهاى مختلف عليه ما شوراند با شمشير ضربهاى خشمآلود بر گردنش فرود آوردم و او را روانهء جهنم كردم تا در آنجا به زنجير كشيده شود اين است سرانجام كافران و امّا هر كسى كه از پروردگار عالميان اطاعت كند ، در بهشت جاودانه مىگردد . ( 2 ) و نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله قبل از اختلاف ، روزى براى مناظره به ميان آنها رفته بود كه زنى از آنها ، سنگى را به سوى آن حضرت پرتاب كرد . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله او را شناخت و دستور داد كه امروز او را بكشند و او از ميان آن همه زن به قتل رسيد . « 2 »
--> ( 1 ) . در سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 252 اين دو بيت به جبل بن جوّال نسبت داده شده است . ( 2 ) . ابن هشام مىنويسد : او همان كسى بود كه سنگى را به سوى خلّاد بن شويد پرتاب كرد و او را به قتل رساند . و همين مطلب با تفصيل بيشترى در مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 516 - 517 آمده است .